Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Czytanie nie szkodzi. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Czytanie nie szkodzi. Pokaż wszystkie posty

niedziela, 14 lipca 2013

Dlaczego nie jestem muzułmaninem - Ibn Warraq



O tym, że islamem interesuję się spory czas, uważnym czytelnikom bloga nie muszę przypominać. Ibn Warraq to jedna z głośniejszych postaci w islamie, Pakistańczyk zasłynął bowiem z odważnej krytyki religii mahometańskiej. Zainspirował się przypadkiem Salmana Rushdiego, który to sprowokował dyskusję na temat islamu, a sam niemal przypłacił swoją powieść życiem. Wydarzenia związane z "Szatańskimi wersetami" skłoniły Warraqa do napisania "Dlaczego nie jestem muzułmaninem". Co ciekawe, autor pochodzi z rodziny muzułmańskiej, niektórzy z jej członków są nawet ortodoksami. Pisarz ukrywa się pod pseudonimem, jest bowiem również założycielem Instytutu Sekularyzacji Społeczeństwa Islamskiego. 

Chciałabym podkreślić, że niniejsza opinia na temat książki nie jest moją oceną islamu jako systemu wiary. Trudno jest mi odnosić się i komentować niewątpliwą erudycję autora. Chciałabym jednak odwołać się do własnych doświadczeń z islamem, jak również wskazać interesujące fragmenty książki. 

"Dlaczego nie jestem muzułmaninem" jest w moim odczuciu esejem kierowanym do osób z islamem dobrze obeznanych. Łatwo jest ulec krytykanckiemu nurtowi myśli autora mając nikłe pojęcie o religii mahometańskiej. Niewątpliwie Ibn Warraq ma podstawy, zarówno osobiste jak i naukowe, do oceniania islamu jako religii, odniosłam jednak wrażenie, że przyjął bardzo wąski punkt widzenia, pozostawiający jedynie miejsce na złe odczucia wobec islamu. Ibn Warraq stara się bowiem udowodnić, że nie jest to religia miłości, a przede wszystkim iż jest to skrajnie odtwórczy system wierzeń. 

Sporej krytyce autor poddaje postać proroka Mahometa. Nie można pozostać obojętnym na stan wiedzy Ibn Warraqa - pokazuje on bowiem, krok po kroku jak bardzo islam był wyrazem prywatnych pragnień Proroka. Skrajne są przykłady "widzeń" Mahometa, które wydawały się być przywoływane zgodnie z aktualną potrzebą i sytuacją (np. możliwość poślubienia żony adoptowanego syna, co w ówczesnej kulturze arabskiej było skrajnie nieakceptowalne). Tradycja hadisów, czyli opowieści przytaczających wypowiedzi Proroka, jest silna w islamie, tworzą one sunnę, a więc wykładnię prawa (szariatu). Ibn Warraq udowadnia jak bardzo był to system sam sobie sprzeczny i mocno uszyty na miarę Mahometa. Licznie cytowane sury i fragmenty hadisów zdają się potwierdzać erudycję autora. Należałoby jednak zauważyć, że odkrywczych wniosków nie znajdziemy tu zbyt wiele - krytykowanie tradycji identycznej do tej uprawianej, chociażby w judaizmie czy chrześcijaństwie, nie jest niczym nowym. 

Ibn Warraq jest autorem zdecydowanie kontrowersyjnym. Będąc świadomą poziomu fanatyzmu islamskiego, jestem pełna podziwu (a może zdumienia?) dla jego odwagi. Prowadzi on bowiem zdecydowaną polemikę opierającą się na krytyce islamskiej mitologii, w tym również samego Proroka, teologii, osiągnięć historycznych. Jeden z recenzentów Ibn Warraqa napisał, że autor "Dlaczego nie jestem muzułmaninem" nie jest zainteresowany debatą i trudno nie przyznać racji takiemu stwierdzeniu. W eseju uprawiana jest bowiem ostra krytyka, czasami trącając o prześmiewczy ton, co powoduje, że jest tak skrajna jak sam ortodoksyjny islam.  

Polecam jednak lekturę, chociażby dla uzyskania innego punktu widzenia. Bardzo ciekawy jest rozdział dotyczący sytuacji kobiet w islamie - w tym punkcie trudno nie przyznać autorowi racji, bo pozycja płci żeńskiej jest wyjątkowo marginalna w tej religii. Autor analizuje islam na wielu płaszczyznach, zmuszając do myślenia i odniesienia się do jego skrajnych poglądów. Język, który stosuje jest nieco hermetyczny, czytania utrudniają ponadto liczne literówki i błędy edytorskie, których jest mnóstwo w polskim wydaniu. Niemniej jest to tytuł dla osób intensywnie interesujących się muzułmanami, zmusi do dalszych poszukiwań i ukaże nowe horyzonty. Moim zdaniem nie należy jednak traktować podejścia Ibn Warraqa jako jedynego słusznego i prawdziwego - warto wyrobić sobie własne zdanie na podstawie chociażby obserwacji muzułmanów i czytania wiele na ich temat. Popadanie w skrajną krytykę nie przyczyni się do wzajemnego zrozumienia i współistnienia.

Kategoria: esej 
Wydawnictwo  Europa Przyszłości 2013, s. 508.

Książkę przeczytałam dzięki uprzejmości Wydawnictwa Europa Przyszłości i portalu czytanieszkodzi.pl.

niedziela, 9 października 2011

Milczenie - Jan Costin Wagner




Szaleństwo na punkcie kryminałów skandynawskich trwa już od pewnego czasu. Jako, że ze mnie molica dość przekorna, to sukcesywnie zbieram sobie i chomikuję na półkach wszystkie Larssony, Mankelle i inne. I już wiemy, że w przyrodzie występują dwie niezaprzeczalne prawdy - kiedy włączysz Polsat zawsze będzie reklama i ... do własnych książek najdalej. I co za tym idzie nadal byłam świeża jeśli chodzi o ten gatunek. I jakie są moje wrażenia? 

Historia nie jest niczym odkrywczym. Subtelne połączenie klasyków kryminałów - ginie kilkunastoletnia dziewczynka w fińskiej miejscowości. Zostaje znaleziona jej torba, rower oraz ślady krwi. Niepokojący jest fakt, że ślad po niej zaginął w miejscu, w którym trzydzieści trzy lata wcześniej zamordowano Pię Lehtinen, kilkunastoletnią dziewczynkę. I na miejscu również znaleziono jedynie jej rower. W śledztwo angażuje się również emerytowany policjant Ketola, który pracował wcześniej przy sprawie Pii. 

Nie można jednak zarzucić "Milczeniu" schematyczności czy też szablonowości. Historia mimo, że jest połączeniem wszystkiego, co już kiedyś gdzieś było - zaskakuje. Czym? Surowością - mało tu dialogów, opisów. Nie oznacza to jednak, że relacja wydarzeń jest sucha i pozbawiona emocji. Tobias Gohlis w recenzji "Milczenia" w "Die Zeit" napisał, że Wagner jest mistrzem moralnej niepewności. Dodam więcej - w stan takiego zwątpienia wprowadza również czytelnika. Autor w nienachalny sposób podejmuje temat niemal odwieczny, mianowicie winy i kary. I zadaje czytelnikowi ważne pytanie - czy w kwestii kary istnieje przedawnienie? I czy odpowiedzialność za wyrządzone krzywdy można zagłuszyć?

Spore wrażenie robi również przedstawienie psychologiczne postaci. Delikatny szkic, pozostawiający czytelnikowi pole do domysłu i własnej oceny. Po mistrzowsku, inteligentnie i surowo. Na szczególną uwagę zasługuje postać Timo Korvensuo. Wewnętrzny dialog prowadzony przez tę postać, próba ujęcia jego rozterek, budowanie napięcia, nastroju rozedrgania emocjonalnego - to chyba jeden z lepszych opisów "myśli", jakie czytałam do tej pory. J.C. Wagner dokonał również zabiegu, w którym czytelnik łapie się na tym, iż zaczyna tłumaczyć i usprawiedliwiać kata. Do podobnych trików często uciekają się europejscy reżyserzy, w literaturze jest to również w miarę częsty zabieg, jednak Wagner zrobił to w wyjątkowo udany sposób. 

Jak mogłabym ostatecznie przekonać tych, którzy się nadal wahają? Zaczynam, życiowo, mentalnie i czytelniczo, niebezpiecznie zmierzać w kierunku minimalizmu. Z coraz mniejszą chęcią i entuzjazmem podchodzę do opasłych tomisk i zaczęłam wierzyć w cieniutkie książeczki. Dlaczego? To nie lada sztuka zbudować pełną napięcia historię na zaledwie 240 stronach. I zostawić ją w głowie czytelnika na dłużej. "Milczenie" to kryminał ambitny - autor  nakreślił świetnie portrety psychologiczne bohaterów, pozostawiając jednocześnie w głowie czytelnika mnóstwo pytań, które natarczywie powracają ... Polecam gorąco!

Kategoria: thriller/sensacja/kryminał
Wydawnictwo Akcent 2011, s. 248
Biblionetka: 4,60/6
Lubimy czytać: 3,84/5
Moja ocena: 5/6

Książkę przeczytałam dzięki uprzejmości Wydawnictwa Akcent oraz Czytanieszkodzi.pl

niedziela, 4 września 2011

Człowiek, który pokochał Yngvego - Tore Renberg




Dojrzewanie to najtrudniejszy okres w naszym życiu. Zmienia się nie tylko nasze ciało, ale nasz sposób postrzegania świata. Bunt, który w nas narasta przekreśla wszystko, co do tej pory zwykliśmy uważać za dobre. Sprzeczamy się z rodzicami o błahe sprawy, wierzymy w teorie, które mają zmienić świat, słuchamy dziwnych dźwięków, pijemy jeszcze dziwniejsze rzeczy. Buntujemy się. Im bardziej jesteśmy inni od "normalnych" - tym nasze wewnętrzne "ja" czuje się lepiej. Ma to swój urok? I to jaki. Macie swoje wspomnienia z tego czasu? Bo ja tak.

Bunt Jarlego Kleppa przypada na lata 90. Gardzi on popem lat 80, uważając Duran Duran za szczyt muzycznego obciachu. Teraz słucha kapel punkowych, których teksty mówią o tym, jak zmienić świat. Jest przeciwny wszystkiemu co burżuazyjne, kapitalistyczne. Razem z kumplami z liceum grają w kapeli Mathias Rust Band - ich kawałki to wykrzyczany bunt przeciwko miejscu i czasom, w których przyszło im dorastać. Nosi się jak punk, pije, pali, ma swoją dziewczynę. Ma 17 lat. Pewnego dnia na korytarzu szkolnym zauważa Nowego. Spokojnego, pogodnego chłopaka, w dżinsach i jasnym sweterku. Z grzecznie ułożonymi włosami. Zupełne przeciwieństwo. Ciepło przechodzi przez jego ciało. Jarle zakochuje się w nieznanym "drętwiaku".

Z dnia na dzień Jarle staje się, lub przynajmniej stara się stać, chłopakiem, takim jak Yngve. Włosy z długich, nieokiełznanych piór stają się krótką, grzeczną fryzurą. Wcześniej gardził jakąkolwiek formą ćwiczeń fizycznych - teraz zapragnął grać w tenisa z Yngvem. Również pop, którego słucha Yngve - nabiera w oczach Jarlego większej wartości. Stara się zachowywać jak grzeczny chłopak. Dlaczego? Zakochał się i nie potrafi tego wytłumaczyć.

W powieści króluje muzyka, co dodatkowo wbija w klimat nastoletniości. Kiedy masz 17 lat ludzi klasyfikujesz według prostego klucza - muzyka, której słuchają. Muzyka jest wtedy kwintesencją człowieczeństwa. Kawałek godny Twego uznania musi mieć dobry tekst. Taki o którym będziesz mógł porozmawiać z najlepszym przyjacielem. Jarle przeprowadza mnóstwo dyskusji muzycznych ze swoim najlepszym kumplem Helge. Muzyka tworzy ich tożsamość. Tore Renberg naszpikował powieść odniesieniami muzycznymi, dzięki czemu nie sposób nie czuć klimatu "tamtych lat". 

Autor pokazuje proces usilnej przemiany Jarlego w człowieka, takiego jak Yngve. Prowadzi to do niemal destrukcyjnych zachowań - Jarle rani matkę, najlepszego przyjaciela, swoją dziewczynę Katrinę. Walczy pomiędzy dwiema osobowościami - Jarle przed Yngve i Jarle po Yngve. Momenty, w których stary Jarle bierze górę to, moim zdaniem, najbardziej spektakularne sceny w tej powieści. Mocne, dosadne, brutalne. Doskonale kontrastują one z momentami, w których Jarle analizuje swoje uczucie do Yngvego. Z brutalnego, zbuntowanego przeciwko niemal wszystkiemu nastolatka, przemienia się w chłopca zauważającego harmonijną budowę ciała Yngvego, zachwycającego się jego urodą. Doskonale napisane, "miękkie" fragmenty powieści.

Było to moje pierwsze spotkanie z literaturą norweską. Proza pozbawiona niepotrzebnych wypełniaczy stylistycznych, kwiecistych opisów. Oszczędna w formie, lecz przesycona emocjami. Historia o tym, jak trudny jest czas w którym budujemy swoje przyszłe "ja". O tym, jak trudno jest odnaleźć się w gąszczu idei, które kuszą nas, kiedy mamy naście lat. Trudno jest mi jednoznacznie ubrać w słowa co ujęło mnie w "Człowieku ..." najbardziej. To po prostu kawałek niezłej literatury, którą trudno jest mi porównać do czegokolwiek, co uprzednio czytałam. Polecam, zdecydowanie polecam, koniecznie z debiutancką płytą The Smiths w tle.

Kategoria: współczesna literatura piękna
Wydawnictwo Akcent 2011, s. 360
Biblionetka: 4,77/6
Moja ocena: 5/6

Książkę przeczytałam dzięki uprzejmości Wydawnictwa Akcent oraz portalu Czytanieszkodzi.pl.
.
.
Template developed by Confluent Forms LLC